عید قربان به عنوان یکی از بزرگترین اعیاد اسلامی، در مناطق مختلف کشورمان با مراسم و آیین هایی خاص وباشکوه ویژه ای برگزار می شود. با دقت در نحوه برگزاری این مراسم مشاهده می شود اگرچه مردم هر ناحیه، آداب متفاوتی در این خصوص دارند ولی این مراسم در لایه های عمیق تر شبیه یکدیگر و مطابق با آیین های دیرین و کهن برگزاری عید سعید و عزیز قربان است.
ایرانیان بنا بر رسوم ویژهای که دارند از مدت ها پیش از روز عید قربان، خود را آماده جشن می کنند و مقدمات این مراسم با خرید حیوان قربانی آغاز می شود. انتخاب حیوان برای قربانی در هر منطقه متناسب با عادت ها و عقاید ویژه همان منطقه است و حیوان قربانی با شرایط خاصی برای زمان ذبح، نگهداری، آماده و آراسته می شود. خانه تکانی، رفت و روب، شست وشو، حمام و نظافت نیز از جمله آدابی است که ایرانیان پیش از عید قربان آنها را به جا میآورند.
ایرانیان قربانی خود را در مناطق مختلفی فدیه میکنند، برخی در اماکن مقدس از جمله امامزاده ها، برخی در خانه های مسکونی و برخی دیگر در میدانهای اصلی محل زندگی به انجام این عمل معنوی میپردازند.
هنگام ذبح اشعار و ادعیه خاصی خوانده می شود و قصاب نیز اغلب شرایط و جایگاه ویژه ای دارد.پس از قربانی بنا بر رسم رایج، گوشت قربانی برای تبرک بین مردم همان ناحیه و بویژه مستمندان توزیع می شود.
از جمله آداب دیگری که در جشن قربانی در میان ایرانیان رواج دارد بازی های محلی و ارسال هدایا برای نوعروسان است .قربانی کردن با نیت الهی در بین ایرانیان از ارزش و جایگاه ویژهای برخوردار است و علاوه بر بجای آوردن این سنت حسنه در عید قربان، در هنگام برآورده شدن نذرهای خود و یا بدست آوردن موفقیت های مادی در زندگی نیز با قربانی کردن حیوانی حلال گوشت و تقسیم آن بین همسایه ها و افراد فقیر، به عرض ارادت به ذات احدیت و شکر گذاری به درگاه الهی می پردازند.
